2025 жылы электр самокаттар, мопедтер және велосипедтер жүргізушілеріне не тыйым салынған

Көктемнің келуімен Қазақстан қалаларында самокаттар мен мопедтерді пайдаланушылар саны айтарлықтай өсті. Осындай көлік құралдарының иелеріне қандай ережелер қолданылады?

Ішкі істер министрлігінің хабарлауынша, 2023 жылдың 29 маусымында Президент жол қозғалысы ережелеріне өзгерістер енгізу туралы заңға қол қойды, ол 2023 жылдың 30 тамызынан бастап күшіне енді. Жаңашылдықтардың бірі – заңда алғаш рет "электр самокат" ұғымы бекітілді.
Министрліктің анықтамасы бойынша, электр самокат – "екі немесе үш дөңгелегі бар, бір адамның электр қозғалтқышы арқылы қозғалуына арналған, отырғышы жоқ, ең жоғары жылдамдығы сағатына 25 километрден аспайтын жеке мобильді көлік құралы".

Жүргізушілердің құқықтары мен міндеттері

2014 жылдың 17 сәуіріндегі "Жол қозғалысы туралы" заңның 57-бабына сәйкес, электр самокаттар, мопедтер, велосипедтер және басқа да шағын электр құралдарының жүргізушілерінің құқықтары мен міндеттері анықталған:

• Олар жол қозғалысы ережелерін сақтай отырып, жолдарда жүре алады.
  
• Олар бекітілген жол қозғалысы ережелерін білуге және сақтауға міндетті.
  

Жүргізушілерге не тыйым салынады
Электр самокаттар, мопедтер және велосипедтер жүргізушілеріне мыналарға тыйым салынады:

• Рульді кем дегенде бір қолмен ұстамай жүру.
  
• Жолаушыларды тасымалдау, тек велосипедтер мен мопедтерде арнайы құралдар болған жағдайда ғана рұқсат етіледі.
  
• Егер жүк:
  
  • арнайы құралдармен бекітілмеген болса;
    
  • ұзындығы немесе ені бойынша 50 см-ден артық шығып тұрса;
    
  • басқаруға кедергі келтірсе, оны тасымалдауға болмайды.
    
• Трамвай жолдары бар немесе бір бағытта бірден көп жолағы бар жолдарда солға бұрылу немесе кері бұрылу.
  
• Көлік құралында отырып жаяу жүргіншілер өткелінен өту – түсіп, жаяу жүру керек.
  
• Қараңғы уақытта жол қозғалысы ережелеріне сәйкес және басқа қатысушыларға жақсы көрінетін жарық шағылыстырғыш элементтерсіз жүру.
  
• Дулыға кимей немесе оны бекітпей жолдың қозғалыс бөлігінде жүру.
  

Электр самокатпен қайда жүруге болады
Ережелерге сәйкес, электр самокат жүргізушілері мына жерлерде жүруі керек:
Бірінші кезекте – велосипед жолымен немесе велосипед жолағымен.
Егер олар болмаса:

• Жолдың оң жақ шетімен (бір қатарда, қоғамдық көлік жолағын қоса алғанда);
  
• Жол жиегімен;
  
• Тротуармен немесе жаяу жүргіншілер жолымен (сағатына 6 километрден аспайтын жылдамдықпен, жаяу жүргіншілерге қауіп төндірмей).
  

Кімдерге жолдың қозғалыс бөлігінде жүруге тыйым салынады
18 жасқа толмаған электр самокат жүргізушілеріне, егер оларда кез келген санаттағы жүргізуші куәлігі немесе ауыстыру кезінде берілген уақытша куәлік болмаса, жолдың оң жақ шетімен, соның ішінде маршруттық көліктер жолағымен жүруге тыйым салынады. Ерекшелік: куәлік Қазақстанда берілген және жүргізушінің жеке басын куәландыратын құжаты болса.
Министрліктің хабарлауынша, "18 жасқа толмаған, кез келген санаттағы көлік құралын басқаруға құқығы бар жүргізуші куәлігі немесе ауыстыруға берілген уақытша куәліксіз электр самокат жүргізушілерінің жолдың оң жақ шетімен, соның ішінде маршруттық көліктер жолағымен жүруіне жол берілмейді, тек Қазақстанда берілген куәлік болған және жеке басын куәландыратын құжат болған жағдайды қоспағанда".

Жауапкершілік және қауіпсіздік

Қазақстанда электр самокаттар ресми түрде көлік құралы ретінде танылды, және олар үшін қатаң ережелер енгізілді. Жүргізушілер жолдағы қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін жол қозғалысы ережелерін сақтауға міндетті.

Бұған дейін хабарланғандай, 2025 жылдың 5 сәуірінен бастап мопедтерін белгіленген тәртіппен тіркемеген және қажетті жүргізуші куәлігі жоқ жүргізушілер әкімшілік жауапкершілікке тартыла бастайды. Бұл шаралар жолдардағы тәртіпті реттеуге және мопедтер мен самокаттардың қатысуымен болатын жол-көлік оқиғаларының санын азайтуға бағытталған.